Board Expert

राजमुकुट नाटक का सारांश और प्रमुख पात्रों का चरित्र-चित्रण |

प्रश्न 1. श्री व्यथित हृदय द्वारा लिखित ‘राजमुकुट’ नाटक का सारांश लिखिए। या‘राजमुकुट’ नाटक की कथावस्तु (कथानक) संक्षेप में लिखिए। […]

राजमुकुट नाटक का सारांश और प्रमुख पात्रों का चरित्र-चित्रण | Read More »

सूत-पुत्र नाटक सारांश और और कर्ण का पात्र विश्लेषण |

प्रश्न 1. सूत-पुत्र’ नाटक के प्रथम अंक की कथा को संक्षेप में लिखिए। या‘सूत-पुत्र’ नाटक के किसी एक अंक की

सूत-पुत्र नाटक सारांश और और कर्ण का पात्र विश्लेषण | Read More »

गरुड़ध्वज नाटक का सारांश एवं चरित्र-चित्रण | Garuddhwaj Natak ka Saaransh aur Charitra Chitran

प्रश्न 1. ‘गरुड़ध्वज’ नाटक की कथावस्तु (कथानक) को संक्षेप में लिखिए। या‘गरुड़ध्वज’ नाटक के प्रथम अंक को कथासार अपने शब्दों

गरुड़ध्वज नाटक का सारांश एवं चरित्र-चित्रण | Garuddhwaj Natak ka Saaransh aur Charitra Chitran Read More »

‘आन का मान नाटक’ का सारांश | Aan Ka Maan Natak ka Saaransh

प्रश्न 1 आन का मान’ नाटक की कथावस्तु (सारांश अथवा कथानक) संक्षेप में लिखिए। या‘आन का मान’ नाटक का कथासार

‘आन का मान नाटक’ का सारांश | Aan Ka Maan Natak ka Saaransh Read More »

कुहासा और किरण नाटक की कथावस्तु (कथानक सारांश)| Class 12 Chapter 1

प्रश्न 1‘कुहासा और किरण’ नाटक की कथावस्तु (कथानक, सारांश) पर प्रकाश डालिए। या‘कुहासा और किरण’ नाटक के प्रथम अंक की

कुहासा और किरण नाटक की कथावस्तु (कथानक सारांश)| Class 12 Chapter 1 Read More »

जीवन सूत्राणि | Jivan Sutrani Class 10 Chapter 9

श्लोक 1.किंस्विद् गुरुतरं भूमेः किंस्विदुच्चतरं च खात् ?किंस्विद् शीघ्रतरं वातात् किंस्विद् बहुतरं तृणात् ? ॥1॥ उत्तर सन्दर्भ– यह श्लोक हमारी

जीवन सूत्राणि | Jivan Sutrani Class 10 Chapter 9 Read More »

भारतीय संस्कृतिः | Bhartiya Sanskriti Class 10 Sanskrit Chapter 8

गद्यांश 1- मानवजीवनस्य संस्करणम् संस्कृतिः। अस्माकं पूर्वजाः मानवजीवनं संस्कर्तुं महान्तं प्रयत्नम् अकुर्वन्। ते अस्माकं जीवनस्य संस्करणाय यान् आचारान् विचारान् च

भारतीय संस्कृतिः | Bhartiya Sanskriti Class 10 Sanskrit Chapter 8 Read More »

वीरः वीरेण पूज्यते | Class 10 Sanskrit Chapter 3

गद्यांश 1– (स्थानम्-अलक्षेन्द्रस्य सैन्य शिविरम्। अलक्षेन्द्रः आम्भीकश्च आसीनौ वर्तते। वन्दिनं पुरुराजम् अग्रे कृत्वा एकतः प्रविशति यवन-सेनापतिः।)सेनापति:–विजयतां सम्राट्।पुरुराजः–एष भारतवीरोऽपि यवनराजम् अभिवादयते।अलक्षेन्द्रः-(साक्षेपम्)

वीरः वीरेण पूज्यते | Class 10 Sanskrit Chapter 3 Read More »

 छान्दोग्य उपनिषद् षष्ठोध्यायः | Class 10 Sanskrit Chapter 7

श्लोक 1. ॥ ॐ ॥ श्वेतकेतुहरुणेय आस तं ह पितोवाच श्वेतकेतो वस ब्रह्मचर्यं न वै सोम्यास्मत्कुलीनोऽननूच्य ब्रह्मबन्धुरिव भवतीति ॥1॥ उत्तर

 छान्दोग्य उपनिषद् षष्ठोध्यायः | Class 10 Sanskrit Chapter 7 Read More »

केन किं वर्धते ? | Chapter 6 Sanskrit Class 10

गद्यांश 1- सुवचनेन मैत्री,इन्दुदर्शनेन समुद्रःशृङ्गारेण रागः,विनयेन गुणः,दानेन कीर्तिः,उद्यमेन श्रीः,सत्येन धर्मः,पालनेन उद्यानम्,सदाचारेण विश्वासः,अभ्यासेन विद्या,न्यायेन राज्यम्औचित्येन महत्त्वम्,औदार्येण प्रभुत्वम्,क्षमया तपः,पूर्ववायुना जलदः,लाभेन लोभः,पुत्रदर्शनेन हर्षःमित्रदर्शनेन

केन किं वर्धते ? | Chapter 6 Sanskrit Class 10 Read More »

देशभक्त चन्द्रशेखरः | Up Board Class 10 Sanskrit Chapter 5

गद्यांश 1- (स्थानम्-वाराणसी न्यायालयः। न्यायाधीशस्य पीठे एकः दुर्धर्षः पारसीकः तिष्ठति। आरक्षकाः चन्द्रशेखरं तस्य सम्मुखम् आनयन्ति। अभियोगः प्रारभते। चन्द्रशेखरः पुष्टाङ्गः गौरवर्णः

देशभक्त चन्द्रशेखरः | Up Board Class 10 Sanskrit Chapter 5 Read More »

प्रबुद्धो ग्रामीण : | Sanskrit Chapter 4 Class 10

प्रबुद्धो ग्रामीण : (बुद्धिमान ग्रामीण) गद्यांश 1- एकदा बहवः जनाः धूमयानम् ( रेलगाड़ी) आरुह्य नगरं प्रति गच्छन्ति स्म। तेषु केचित्

प्रबुद्धो ग्रामीण : | Sanskrit Chapter 4 Class 10 Read More »

अन्योक्तिविलासः हिंदी अनुवाद | Sanskrit Chapter 2 Class 10

अन्योक्तिविलास : (अन्योक्तियों का सौन्दर्य) श्लोक 1–नितरां नीचोऽस्मीति त्वं खेदं कूप ! कदापि मा कृथाः ।। अत्यन्तसरसहृदयो यतः परेषां गुणग्रहीतासि।

अन्योक्तिविलासः हिंदी अनुवाद | Sanskrit Chapter 2 Class 10 Read More »

वाराणसी संस्कृत पाठ का हिंदी अनुवाद | Varanasi Sanskrit Path ka Hindi Anuvaad

प्रश्न 1.वाराणसी सुविख्याता प्राचीना नगरी। इयं विमलसलिलतरङ्गायाः गङ्गायाः कूले स्थिता। अस्याः घट्टानां वलयाकृतिः पङक्तिः धवलायां चन्द्रिकायां बहु राजते। अगणिताः पर्यटकाः

वाराणसी संस्कृत पाठ का हिंदी अनुवाद | Varanasi Sanskrit Path ka Hindi Anuvaad Read More »

बहादुर कहानी का सारांश | Bahadur Kahani Ka Saransh

अमरकान्त जी द्वारा लिखी कहानी ‘बहादुर’, एक मध्यमवर्गीय परिवार में नौकर के साथ परिवारजनों द्वारा किये गये अत्यधिक कटु व्यवहार

बहादुर कहानी का सारांश | Bahadur Kahani Ka Saransh Read More »

‘लाटी’ कहानी का सारांश | Lathi Kahani Ka Saransh

‘लाटी’ शिवानी द्वारा रचित एक घटनाप्रधान कहानी है, जिसमें मुख्य पात्र कप्तान जोशी और उनकी पत्नी बानो के जीवन की

‘लाटी’ कहानी का सारांश | Lathi Kahani Ka Saransh Read More »

पंचलाइट कहानी का सारांश | Panchlight Kahani Ka Saransh

‘पंचलाइट’ फणीश्वरनाथ ‘रेणु’ की आंचलिक कहानी है, जो बिहार के ग्रामीण जीवन और समाज की सजीव झाँकी प्रस्तुत करती है।

पंचलाइट कहानी का सारांश | Panchlight Kahani Ka Saransh Read More »

धुवयात्रा कहानी का सारांश | Dhruv Yatra Kahani Ka Saransh

‘ध्रुवयात्रा’ हिन्दी के प्रसिद्ध कहानीकार जैनेन्द्र कुमार द्वारा लिखी गई कहानी है। जैनेन्द्र कुमार को हिन्दी कहानी में मनोवैज्ञानिक और

धुवयात्रा कहानी का सारांश | Dhruv Yatra Kahani Ka Saransh Read More »

श्रवण कुमार खंडकाव्य | Shravan Kumar Khand Kavya

प्रश्न 1.‘श्रवणकुमार’ खण्डकाव्य की कथावस्तु पर प्रकाश डालिए। या‘श्रवणकुमार’ खण्डकाव्य की प्रमुख घटनाओं का क्रमबद्ध वर्णन कीजिए। या‘श्रवणकुमार’ खण्डकाव्य के

श्रवण कुमार खंडकाव्य | Shravan Kumar Khand Kavya Read More »

 त्यागपथी खण्डकाव्य | Tyagpathi Khandkavya Class 12

प्रश्न 1.‘त्यागपथी’ खण्डकाव्य की कथावस्तु (कथानक) को संक्षेप में (अपने शब्दों में) लिखिए। या‘त्यागपथी’ खण्डकाव्य के प्रथम एवं द्वितीय सर्ग

 त्यागपथी खण्डकाव्य | Tyagpathi Khandkavya Class 12 Read More »

आलोकवृत्त खण्डकाव्य | Alokvrat Khandkavya Class 12

प्रश्न 1.‘आलोकवृत्त’ की कथावस्तु (कथानक अथवा सारांश) पर संक्षेप में प्रकाश डालिए।या‘आलोकवृत्त’ खण्डकाव्य का सारांश अपने शब्दों में लिखिए।या‘आलोकवृत्त’ के

आलोकवृत्त खण्डकाव्य | Alokvrat Khandkavya Class 12 Read More »

रश्मिरथी खण्डकाव्य | Rashmirathi Khandkavya

प्रश्न 1.‘रश्मिरथी’ खण्डकाव्य की कथावस्तु (कथानक) का संक्षेप में परिचय लिखिए।या‘रश्मिरथी’ की कथा (सारांश) अपने शब्दों में लिखिए। या‘रश्मिरथी’ के

रश्मिरथी खण्डकाव्य | Rashmirathi Khandkavya Read More »

‘सत्य की जीत’ खंडकाव्य | Satya Ki Jeet Khand Kavya Class 12

प्रश्न 1.‘सत्य की जीत’ खण्डकाव्य का कथानक (कथावस्तु) संक्षेप में लिखिए। या“‘सत्य की जीत’ खण्डकाव्य की कथा महाभारत के द्रौपदी

‘सत्य की जीत’ खंडकाव्य | Satya Ki Jeet Khand Kavya Class 12 Read More »

मुक्तियज्ञ खंडकाव्य | Mukti Yagya Khandkavya Class 12

प्रश्न 1.‘मुक्तियज्ञ’ की कथावस्तु (कथानक) संक्षेप में लिखिए। या‘मुक्तियज्ञ’ खण्डकाव्य के आधार पर भारतीय स्वतन्त्रता-संग्राम की विशिष्ट (प्रमुख) घटनाओं का

मुक्तियज्ञ खंडकाव्य | Mukti Yagya Khandkavya Class 12 Read More »

डॉ. ए. पी. जे. अब्दुल कलाम का जीवन परिचय | A. P. J. Abdul Kalam Ka Jivan Parichay

डॉ. ए. पी. जे. अब्दुल कलाम भारत के महान वैज्ञानिक, शिक्षाविद्, विचारक और पूर्व राष्ट्रपति थे। वे “मिसाइल मैन” के

डॉ. ए. पी. जे. अब्दुल कलाम का जीवन परिचय | A. P. J. Abdul Kalam Ka Jivan Parichay Read More »

अयोध्यासिंह उपाध्याय ‘हरिऔध’ का जीवन परिचय | Ayodhya Singh Upadhyay ‘Hariaudh’ Ka Jivan Parichay

प्रस्तावना हिंदी साहित्य के विकास में जिन कवियों का विशेष योगदान रहा है, उनमें अयोध्यासिंह उपाध्याय ‘हरिऔध’ का नाम अत्यंत

अयोध्यासिंह उपाध्याय ‘हरिऔध’ का जीवन परिचय | Ayodhya Singh Upadhyay ‘Hariaudh’ Ka Jivan Parichay Read More »

प्रो. जी. सुन्दर रेड्डी का जीवन परिचय | Sundar Reddy ka Jivan Parichay

प्रस्तावना हिंदी साहित्य के प्रचार-प्रसार में दक्षिण भारत के विद्वानों का विशेष योगदान रहा है। इन्हीं विद्वानों में प्रो. जी.

प्रो. जी. सुन्दर रेड्डी का जीवन परिचय | Sundar Reddy ka Jivan Parichay Read More »

कन्हैयालाल मिश्र ‘प्रभाकर’ का जीवन परिचय | Kanhaiya Lal Mishra Ka Jeevan Parichay

प्रस्तावना हिंदी साहित्य में कन्हैयालाल मिश्र ‘प्रभाकर’ का नाम एक श्रेष्ठ निबंधकार, पत्रकार और समाज सुधारक के रूप में अत्यंत

कन्हैयालाल मिश्र ‘प्रभाकर’ का जीवन परिचय | Kanhaiya Lal Mishra Ka Jeevan Parichay Read More »

वासुदेवशरण अग्रवाल का जीवन परिचय | Vasudev Sharan Agrawal Ka Jivan Parichay

प्रस्तावना हिंदी साहित्य और भारतीय संस्कृति में डॉ. वासुदेव शरण अग्रवाल का नाम अत्यंत सम्माननीय है। वे एक बहुआयामी विद्वान,

वासुदेवशरण अग्रवाल का जीवन परिचय | Vasudev Sharan Agrawal Ka Jivan Parichay Read More »

प्रतापनारायण मिश्र का जीवन परिचय | Pratap Narayan Mishra Ka Jivan Parichay

प्रस्तावना पंडित प्रतापनारायण मिश्र हिंदी साहित्य के प्रगतिशील लेखक, कवि और पत्रकार थे। वे भारतेन्दु मंडल के प्रमुख सदस्य और

प्रतापनारायण मिश्र का जीवन परिचय | Pratap Narayan Mishra Ka Jivan Parichay Read More »

ज्योति जवाहर खण्डकाव्य | Jyoti Jawahar Khand Kavya

प्रश्न 1‘ज्योति-जवाहर’ खण्डकाव्य की कथावस्तु (कथानक, कथासार) संक्षेप में लिखिए। या‘ज्योति-जवाहर’ खण्डकाव्य का कथानक राष्ट्रीय एकता के परिवेश में देश की

ज्योति जवाहर खण्डकाव्य | Jyoti Jawahar Khand Kavya Read More »

तुमुल खण्डकाव्य | Tumul Khand Kavya Class 10

प्रश्न 1तुमुल’ खण्डकाव्य का कथानक या सारांश संक्षेप में लिखिए। या‘तुमुल’ खण्डकाव्य की प्रमुख घटनाओं का उल्लेख कीजिए। उत्तर श्री श्यामनारायण

तुमुल खण्डकाव्य | Tumul Khand Kavya Class 10 Read More »

मुक्ति दूत खण्डकाव्य | Muktidoot Khandkavya Class 10

प्रश्न 1डॉ० राजेन्द्र मिश्र द्वारा रचित ‘मुक्ति-दूत’ खण्डकाव्य का कथानक संक्षेप में लिखिए। या‘मुक्ति-दूत’ खण्डकाव्य का सारांश लिखिए। या‘मुक्ति-दूत’ की कथावस्तु या

मुक्ति दूत खण्डकाव्य | Muktidoot Khandkavya Class 10 Read More »

अग्रपूजा खण्डकाव्य | Agrapuja Khandkavya

प्रश्न 1‘अग्रपूजा’ खण्डकाव्य का सारांश लिखिए। या‘अग्रपूजा’ का कथा-सार अपने शब्दों में लिखिए। या‘अग्रपूजा’ के कथानक का सारांश लिखिए।या‘अग्रपूजा’ खण्डकाव्य की कथावस्तु

अग्रपूजा खण्डकाव्य | Agrapuja Khandkavya Read More »

जय सुभाष खण्डकाव्य | Jay Subhash Khandkavya Class 10

प्रश्न 1‘जय सुभाष’ खण्डकाव्य की कथावस्तु पर प्रकाश डालिए।  या‘जय सुभाष’ खण्डकाव्य का सारांश लिखिए।  या‘जय सुभाष’ खण्डकाव्य की कथा

जय सुभाष खण्डकाव्य | Jay Subhash Khandkavya Class 10 Read More »

मेवाड़ मुकुट खण्डकाव्य | Mewad Mukut Khandkavya Class 10

प्रश्न 1‘मेवाड़-मुकुट खण्डकाव्य की कथावस्तु (कथानक) संक्षेप में लिखिए।  या‘मेवाइ-मुकुट खण्डकाव्य का सारांश लिखिए।  या‘मेवाड़-मुकुट’ खण्डकाव्य की विषय-वस्तु स्पष्ट कीजिए।

मेवाड़ मुकुट खण्डकाव्य | Mewad Mukut Khandkavya Class 10 Read More »

मातृभूमि के लिए (खण्डकाव्य) | Matrabhoomi Ke Liye Khandkavya

प्रश्न 1‘मातृभूमि के लिए’ खण्डकाव्य के आधार पर चन्द्रशेखर आजाद का संकल्प उदाहरणसहित स्पष्ट कीजिए।था‘मातृभूमि के लिए’ खण्डकाव्य के संकल्प

मातृभूमि के लिए (खण्डकाव्य) | Matrabhoomi Ke Liye Khandkavya Read More »

कर्मवीर भरत (खण्डकाव्य) | Karamveer Bharat Khandkavya

प्रश्न 1‘कर्मवीर भरत’ खण्डकाव्य की कथावस्तु पर प्रकाश डालिए। या‘कर्मवीर भरत’ के कथानक का सारांश अथवा कथासार लिखिए। या‘कर्मवीर भरत’ खण्डकाव्य में

कर्मवीर भरत (खण्डकाव्य) | Karamveer Bharat Khandkavya Read More »

दो मित्रों के बीच ऑनलाइन कक्षाओं के फायदे और नुकसान पर संवाद | Online Kakshaon Ke Fayde aur Nuksan Par Samvad

राहुल: अरे सुमित, आजकल तुम स्कूल नहीं आ रहे, सब ठीक है ना? सुमित: हाँ यार, सब ठीक है, अभी

दो मित्रों के बीच ऑनलाइन कक्षाओं के फायदे और नुकसान पर संवाद | Online Kakshaon Ke Fayde aur Nuksan Par Samvad Read More »

ऑनलाइन गेमिंग का प्रभाव पर अनुच्छेद | Online Gaming ka Prabhav Par Anuchchhed

ऑनलाइन गेमिंग आज के समय में बच्चों और युवाओं के बीच तेजी से लोकप्रिय हो रही है। मोबाइल, कंप्यूटर और

ऑनलाइन गेमिंग का प्रभाव पर अनुच्छेद | Online Gaming ka Prabhav Par Anuchchhed Read More »

मानव अधिकारों का महत्व पर अनुच्छेद | Manav Adhikaron ka Mahatva Par Anuchchhed

मानव अधिकार हर व्यक्ति को जन्म से मिलने वाले मूल अधिकार होते हैं। इनमें जीवन का अधिकार, समानता का अधिकार,

मानव अधिकारों का महत्व पर अनुच्छेद | Manav Adhikaron ka Mahatva Par Anuchchhed Read More »

डिजिटल भुगतान का महत्व पर अनुच्छेद | Digital Bhugtan ka Mahatva Par Anuchchhed

डिजिटल भुगतान आज के समय में बहुत महत्वपूर्ण हो गया है। इसके माध्यम से हम मोबाइल या कंप्यूटर की सहायता

डिजिटल भुगतान का महत्व पर अनुच्छेद | Digital Bhugtan ka Mahatva Par Anuchchhed Read More »

जल संकट की समस्या पर अनुच्छेद | Jal Sankat ki Samasya Par Anuchchhed

जल संकट आज के समय की एक गंभीर समस्या बन गई है। पानी हमारे जीवन के लिए बहुत आवश्यक है,

जल संकट की समस्या पर अनुच्छेद | Jal Sankat ki Samasya Par Anuchchhed Read More »

प्लास्टिक मुक्त भारत पर अनुच्छेद | Plastic Mukt Bharat Par Anuchchhed

प्लास्टिक मुक्त भारत का अर्थ है ऐसा देश जहाँ प्लास्टिक का उपयोग कम से कम हो। आज के समय में

प्लास्टिक मुक्त भारत पर अनुच्छेद | Plastic Mukt Bharat Par Anuchchhed Read More »

फिट इंडिया अभियान पर अनुच्छेद | Fit India Abhiyan Par Anuchchhed

फिट इंडिया अभियान लोगों को स्वस्थ और फिट रहने के लिए प्रेरित करने वाला एक महत्वपूर्ण प्रयास है। आज के

फिट इंडिया अभियान पर अनुच्छेद | Fit India Abhiyan Par Anuchchhed Read More »

वैश्वीकरण का प्रभाव पर अनुच्छेद | Vaishvikaran ka Prabhav Par Anuchchhed

वैश्वीकरण आज के समय की एक महत्वपूर्ण प्रक्रिया है, जिसके द्वारा दुनिया के विभिन्न देश एक-दूसरे से जुड़े हुए हैं।

वैश्वीकरण का प्रभाव पर अनुच्छेद | Vaishvikaran ka Prabhav Par Anuchchhed Read More »

साइबर सुरक्षा का महत्व पर अनुच्छेद | Cyber Suraksha ka Mahatva Par Anuchchhed

आज के डिजिटल युग में साइबर सुरक्षा का महत्व बहुत बढ़ गया है। जब हम इंटरनेट का उपयोग करते हैं,

साइबर सुरक्षा का महत्व पर अनुच्छेद | Cyber Suraksha ka Mahatva Par Anuchchhed Read More »

Scroll to Top